Πόσο σημαντική είναι η μελωδία για την μουσική;
Έχεις αναρωτηθεί ποτέ αν θα υπήρχε μουσική χωρίς μελωδία; Πόσο σημαντική είναι και σε τι ποσοστό διαμορφώνει την μουσική που ακούμε; Πως εμπνέονται οι συνθέτες και δημιουργούν μελωδίες που ταξιδεύουν σε όλο τον κόσμο και που βρίσκεται η μελωδία της ευτυχίας;
Για να απαντήσουμε στα ερωτήματα αυτά αλλά κυρίως για ν’ αναγνωρίσουμε την θέση που κατέχει η μελωδία στον κόσμο της μουσικής πρέπει να εξετάσουμε τον ρόλο της και την σημασία της.
Ο ορισμός της μελωδίας
Η μελωδία ορίζεται ως ένα σύνολο από νότες, διαφορετικού τονικού ύψους, που παίζονται με συγκεκριμένη ρυθμική και δημιουργούν μια αναγνωρίσιμη μουσική γραμμή. Πολλές μουσικές γραμμές δημιουργούν ένα μουσικό έργο κι αυτό με την σειρά του αφηγείται κάποια ιστορία, προκαλώντας συναισθηματική φόρτιση στον ακροατή.
Τα στοιχεία της μελωδίας
Κατά κάποιο τρόπο, σύμφωνα με τον παραπάνω ορισμό, η μελωδία αποτελεί μια γέφυρα ανάμεσα στον υλικό κόσμο που αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος και στον άυλο ψυχικό του κόσμο που διαμορφώνει. Για να το πετύχει αυτό χρησιμοποιεί κάποια στοιχεία:
- Η ΤΟΝΙΚΟΤΗΤΑ : Πόσο “ψηλή” ή πόσο “βαριά” ακούγεται μια νότα
- Ο ΡΥΘΜΟΣ : Η διάρκεια που έχουν οι νότες και η απόσταση μεταξύ τους
- Η ΔΟΜΗ : Το γενικό μοτίβο της μελωδίας που είναι είτε “ανοδικό” είτε “καθοδικό” είτε και τα δύο.
- ΟΙ ΒΑΘΜΙΔΕΣ : Οι αποστάσεις που έχουν οι νότες μεταξύ τους και η διάταξη που καθορίζει την κλίμακα
- ΦΡΑΣΕΕΟΛΟΓΙΑ : Οι ομάδες που σχηματίζουν οι νότες και δημιουργούν χαρακτηριστικά ακούσματα
Ο ρόλος της μελωδίας
Ο ρόλος της μελωδίας σε μια μουσική σύνθεση, όπως μπορούμε ν’ αντιληφθούμε είναι βασικός και αναγκαίος. Είναι το στοιχείο εκείνο που δημιουργεί τον κώδικα επικοινωνίας του συνθέτη με το κοινό του. Η μελωδία αποτελεί μια από τις βασικές αιτίες δημιουργίας των συναισθημάτων στους ακροατές καθώς και της ανάπτυξης της κοινωνικοποίησης.
Η σπουδαι΄΄οτητα του ρόλου αυτού, γίνεται ξεκάθαρη αν αναλογιστούμε ΄ότι οι μουσικές μελωδίες, αποτελούν αναγκαίο στάδιο αγωγής ήδη από την βρεφική ηλικία των ανθρώπων κι επίσης, βρίσκονται στην κύρια βάση δεδομένων, της έρευνας για τον ανθρώπινο πολιτισμό και την κοινωνία.
Τα είδη της μελωδίας
Η μελωδία έχει κύριο ρόλο σε όλα τα είδη της μουσικής. Σε κάποια από αυτά βρίσκεται στην πρώτη θέση ενώ σε άλλα κατέχει δευτερεύουσα σημασία. Το μόνο βέβαιο είναι ότι δεν απουσιάζει. Μέσα λοιπόν στα χρόνια έχουν διαμορφωθεί κάποιες κατηγορίες μελωδίας που εξυπηρετούν τα ανάλογα είδη μουσικής κι χρωματίζουν τις “εποχές”:
- ΜΟΝΟΦΩΝΙΚΗ ΜΕΛΩΔΙΑ : Μελωδική γραμμή χωρίς συνοδεία που εκτελείται από μια φωνή.
- ΟΜΟΦΩΝΙΚΗ ΜΕΛΩΔΙΑ : Κύρια μελωδική γραμμή που συνοδεύεται από χορωδία.
- ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΗ ΜΕΛΩΔΙΑ : Πολλές μελωδικές γραμμές που εκτελούνται παράλληλα. (π.χ φούγκα)
- ΣΥΝΕΚΤΙΚΗ ΜΕΛΩΔΙΑ : Μελωδική γραμμή με “απαλές” αλλαγές και μικρά “άλματα”.
- ΔΙΑΖΕΥΚΤΙΚΗ ΜΕΛΩΔΙΑ : Μελωδικές γραμμές με απότομες αλλαγές και μεγάλα “άλματα” δημιουργώντας δραματικό κι έντονο ύφος.
Μελωδικό συμπέρασμα
Για ν’ απαντήσουμε λοιπόν στα αρχικά μας ερωτήματα, η σημασία της μελωδίας στην μουσική είναι τόσο βασική που ευθύνεται για την ύπαρξη της.
Είναι σαν το αλάτι στο φαγητό και σαν το χρώμα στον καμβά του ζωγράφου. Είναι η υπεύθυνη για την σύνδεση του ακροατή με τον συνθέτη, μέσα από έναν άυλο κόσμο που μετατρέπεται σε ήχους και μουσική. Είναι η υπεύθυνη για την “γέννηση” των συναισθημάτων και την ένωση μας με την μουσική τέχνη. Είναι η υπεύθυνη για την δημιουργία εμπειριών και σπουδαίων αναμνήσεων.
Αν ο ρυθμός είναι ο νους της μουσικής τότε σίγουρα η μελωδία είναι η καρδιά της.
“Χωρίς μουσική η ζωή θα ήταν ένα λάθος.” Φ.Νίτσε
