Τι είναι ο ρυθμός:
Έχεις αναρωτηθεί ποτέ πως θα ήταν η ζωή χωρίς ρυθμό; Μάλλον όχι αφού χωρίς να το καταλαβαίνεις πράττεις και δημιουργείς μια καθημερινότητα, κάνοντας τόσα πράγματα που έχουν ως βάση τους τον ρυθμό.
Τι είναι όμως ο ρυθμός; Αφορά μόνο την μουσική ή επεκτείνεται και σε άλλα πεδία;
Ο ρυθμός, σε σχέση με την μουσική, είναι η οργάνωση του ήχου μέσα στον χρόνο. Η μετάβαση από το χάος των ήχων και της σιωπής, στην τάξη της μουσικής τέχνης. Η ταχύτητα ή η βραδύτητα του ήχου μέσα σ’ ένα μουσικό έργο και η επανάληψη των μοτίβων που δημιουργεί.
Ο ρυθμός ως γενικό φαινόμενο
Το στοιχείο του ρυθμού όμως δεν περιορίζεται μόνο στην μουσική τέχνη, παρόλο που είναι άμεσα συνδεδεμένο, με αυτή.
Ως ρυθμός ορίζεται, η περιοδική κίνηση που εμφανίζει, ένα σταθερό μοτίβο ενεργειών. Με απλά λόγια, όλες εκείνες οι πράξεις, που μας κάνουν να βρισκόμαστε σ’ επαναλαμβανόμενη κατάσταση. Σε “λούπα” όπως συνηθίζουν να λένε οι μουσικοί.
Ρυθμός – Τέχνες – Ζωή
Αυτός είναι ο λόγος που συναντάμε τον όρο αυτό, σε όλο το φάσμα της τέχνης:
- Μουσική
- Θέατρο
- Ποίηση
- Χορός
- Ζωγραφική
- Αρχιτεκτονική
- Γλυπτική
- Κινηματογράφος
Τον ρυθμό βέβαια τον διακρίνουμε και στην καθημερινότητα μας, καθώς πολλές από τις “φυσιολογικές” μας λειτουργίες, έχουν ρυθμική αίσθηση. Φανταστείτε πόσο δύσκολο και χρονοβόρο, θα ήταν το περπάτημα χωρίς ρυθμό ή αναλογιστείτε τι κάνετε, όταν η καρδιά σας έχει “αρρυθμία”.
Σκεφτείτε επίσης πόσο σημαντικό ρόλο παίζει και στον αθλητισμό, καθώς όλα τα μεγάλα επιτεύγματα των σπουδαίων αθλητών, συμβαίνουν εξαιτίας του ρυθμού που αναπτύσσουν: Διατροφή – Προπόνηση – Αγώνας – Αποτέλεσμα.
Ποια είναι τα στοιχεία του ρυθμού στην μουσική;
Πάμε όμως να “βουτήξουμε” στην μουσική τέχνη και να εξετάσουμε πληρέστερα, ποια είναι τα στοιχεία του μουσικού ρυθμού.
Α. Ο ΠΑΛΜΟΣ/ΧΤΥΠΟΣ (BEAT) : Η ραχοκοκκαλιά του ρυθμού. Είναι η σταθερή δόνηση, που κάνει τις παλάμες σου να χτυπούν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο, όταν ακούς το αγαπημένο σου τραγούδι. Είναι το υλικό που κρατάει όλα τα μουσικά στοιχεία ενός έργου ενωμένα.
Β.ΤΟ ΤΕΜΠΟ (TEMPO) : Η ταχύτητα του παλμού. Είναι το στοιχείο που μας εξηγεί, πόσο γρήγορα ή αργά κινείται ο παλμός. Μονάδα μέτρησης είναι Παλμοί Ανα Λεπτό (Beats Per Minutes – BPM). Παράδειγμα:
- Αργό Τέμπο (60 bpm) – Μπαλάντες
- Μεσαίο Τέμπο (90 – 120 bpm) – Τραγούδια ποπ σκηνής
- Γρήγορο Τέμπο ( 160 – 220 bpm) – Τραγούδια έντονα χορευτικά
Γ. ΤΟ ΜΕΤΡΟ (MEASURE) : Η οργάνωση των παλμών. Μέσα στα μέτρα δημιουργούνται ομάδες από παλμούς, σ’ ένα συγκεκριμένο αριθμό που προσδιορίζεται στην αρχή του μέτρου. Παράδειγμα:
- 4/4 Η πιο διαδεδομένη μορφή
- 3/4 Η μορφή του Βαλς
- 7/8 Η μορφή του Καλαματιανού
- 9/4 Η μορφή του Ζεϊμπέκικου
Δ. ΡΥΘΜΙΚΟ ΜΟΤΙΒΟ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ (NOTES VALUE) : Η διάρκεια των νοτών. Η διαφορετικότητα στις χρονικές αξίες των νοτών, δημιουργεί τα ρυθμικά μοτίβα. Αξίες νότας:
- Ολόκληρο (4 παλμοί)
- Μισό (2 παλμοί)
- Τέταρτο (1 παλμός)
- Όγδοο (1/2 παλμός)
- Δέκατο Έκτο (1/4 παλμός)
- Τριακοστό Δεύτερο (1/8 παλμός)
- Εξηκοστό Τέταρτο (1/16 παλμός)
Πως μπορώ ν’ αναπτύξω την αίσθηση του ρυθμού;
Όπως διαπιστώνουμε, η ρυθμική αγωγή είναι από τα σημαντικότερα κεφάλαια στην ζωή ενός μουσικού. Για να μπορείς να συνεργάζεσαι με άλλους μουσικούς, αλλά και να έχεις κι εσύ ένα ρυθμικό παίξιμο στα κομμάτια που σου αρέσουν, το “groove” δηλαδή που λένε οι ομότεχνοι, αξιοποίησε τις παρακάτω μεθόδους:
- ΠΑΛΑΜΑΚΙΑ: Συνόδευσε ένα τραγούδι παίζοντας ρυθμικά παλαμάκια.
- ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ: Μελέτησε με την βοήθεια ενός μετρονόμου.
- ΥΠΟΔΙΑΙΡΕΣΕΙΣ: Μελέτησε με προσοχή τις διαιρέσεις του χρόνου (8α,16α…)
- “ΞΕΝΑ” ΕΙΔΗ: Άκουσε με προσοχή διαφορετικά είδη μουσικής.
- ΚΡΟΥΣΤΟ: Παίξε απλά ρυθμικά μοτίβα σ’ ένα κρουστό όργανο.
“Η μουσική και ο ρυθμός, βρίσκουν τον δρόμο τους, για τα πιο κρυφά μέρη της ψυχής.” Πλάτων
